Sáo Chuẩn Âm Là Gì? Hướng Dẫn Cách Sử Dụng Tuner Trên Sáo Trúc Chuẩn Nhất
Đã mua sáo là phải sở hữu được cây sáo chuẩn âm, chuẩn cao độ.
Vậy làm sao để chọn và kiểm tra sáo trúc chuẩn âm, chuẩn cao độ đúng nhất, chính xác nhất?
Tại sao mình đưa vấn đề này lên đầu và coi là quan trọng nhất?
Vì cho dù nó chưa bắt hơi, hình thức có xấu hoặc nứa non đi chăng nữa, nhưng chỉ cần một cây sáo chuẩn âm, chuẩn cao độ thì các bạn cũng có thể mang đi biểu diễn được.
Ngược lại, cho dù hình thức cây sáo đó rất đẹp, cực già, bắt hơi, nhưng khi thổi lại chênh phô, không chuẩn âm thì hoàn toàn không sử dụng được.
Trong bài viết Cách Chọn Sáo Tốt: 5 Bước Quan Trọng Để Chọn Sáo Trúc, bước đầu tiên là phải chọn được cây sáo chuẩn âm, chuẩn cao độ.
Vậy kiểm tra sáo trúc chuẩn âm như thế nào?
Hướng Dẫn Chọn, Test Sáo Chuẩn Âm, Chuẩn Cao Độ Đúng Cách Nhất
Kiểm Tra Sáo Trúc Chuẩn Âm Bằng Beat, Karaoke
Cách thường dùng và đơn giản nhất: các nghệ sĩ chuyên nghiệp hoặc những bạn có năng khiếu về ghi âm đều có thể nghe tổng thể, hoặc ghép beat, ghép piano là nhận ra ngay cây sáo nào chuẩn cao độ, cây nào chênh phô — nên sẽ dễ lựa chọn hơn.
Để xác định được sáo chuẩn âm hay chưa, chúng ta nên chia sẻ cho bạn bè cùng nghe, hoặc hỏi thêm các nghệ sĩ và các bạn sinh viên trong các trường đào tạo sáo trúc chuyên nghiệp.
Nếu các bạn vẫn lăn tăn, vậy mời các bạn đến cách tiếp theo.
Kiểm Tra Sáo Trúc Chuẩn Âm Bằng Phần Mềm, App Tuner
Cách này khó hơn và phức tạp hơn: mình sẽ hướng dẫn các bạn sử dụng phần mềm hoặc app trên điện thoại có tên là Tuner để kiểm tra sáo xem đã chuẩn âm chưa.
Các bạn tải app tại đây: Tuner Lite by Piascore
Tương tự như iOS, bạn tìm app Tuner by Piascore cho Android nếu không sử dụng iPhone. Hoặc dùng app Tuner khác có tính năng tương tự.
Đây là app mình cũng thường xuyên sử dụng nếu như không có beat và chỉ có sáo để test.
Lưu ý là không phải cứ đưa lên test thấy cao hơn hay thấp hơn chỉ báo của app này mà chúng ta vội kết luận nó là cây sáo không chuẩn âm.
Khi sử dụng, các bạn phải dựa vào rất nhiều yếu tố khác nhau mới khẳng định được cây sáo đó có chuẩn âm không, hay lệch, chênh cao độ.
Với kinh nghiệm 34 năm biểu diễn của mình, các bạn nên chọn cây sáo có âm được đo chuẩn trong khoảng 438Hz – 445Hz.
Vì sao lại trong khoảng rộng như vậy? Các bạn xem tới cuối bài sẽ hiểu rõ nha.
Trước tiên, các bạn phải lưu ý rằng khi đo âm sáo, hơi thổi ra phải tự nhiên, thổi vừa phải — không quá mạnh, không quá nhẹ, không thổi quá to hay quá nhỏ.
Nói chung hơi thổi ra một cách tự nhiên nhất, y như lúc các bạn đang chơi một bản nhạc quen thuộc, chơi bài tủ của mình vậy.
Lý do vì sao thì mình sẽ giải thích sau.
Bước Test Sáo Nhanh Trên Tuner
Mở app Tuner, click vào biểu tượng chữ Y bên trái màn hình. Khi hiện ra màu xanh như trong ảnh là OK.
Đưa sáo lên và thổi một nốt bất kỳ. (Như trong ảnh là mình thổi nốt Đô trên sáo C5.)
Mặc định app sẽ set luôn tần số 440Hz để đo. Đây là tần số tiêu chuẩn của tất cả các beat karaoke, đàn organ, ban nhạc điện tử khi biểu diễn hiện nay. Riêng tần số 442Hz là tiêu chuẩn của dàn nhạc giao hưởng.
Khi âm thanh nốt Đô vang lên, kim dao động đúng vào số 0 thì thật tuyệt vời. Nếu nằm trong khoảng vàng thì cũng OK, chấp nhận được.
Nếu kim dao động không nằm trong khoảng vàng như ở hình, các bạn đừng vội lo lắng. Còn rất nhiều yếu tố nữa quyết định xem cây sáo các bạn đang thổi chuẩn hay chưa.
Trường hợp 1: cây sáo của bạn vượt quá tần số cho phép, kim dao động về phía khoảng màu xanh lá cây
Các bạn sẽ thấy dấu – và + như trên hình. Chúng ta click vào dấu +, tần số đo sẽ lên 441Hz.
Ta đo lại ở 441Hz. Các bạn tiếp tục thổi nốt Đô — kim dao động trong khoảng cho phép thì rất OK. Nếu vẫn cao hơn khoảng cho phép, ta click tiếp dấu +.
Lần này đo âm sáo ở 442Hz. Các bạn tiếp tục thổi nốt Đô — kim dao động trong khoảng cho phép thì OK. Nếu vẫn vượt qua khoảng vàng, ta tiếp tục click vào dấu +.
Ta đo ở 443Hz. Kim dao động trong khoảng cho phép: vẫn OK. Nếu vẫn vượt tiếp thì khả năng cây sáo của bạn bị cao hơn bình thường.
Nhưng vẫn cứu được.
Ở tần số 444Hz và 445Hz, kim bắt buộc phải nằm trong khoảng số 0 ở chính giữa, hoặc thấp hơn thì càng tốt. Nếu vượt quá số 0 sang hướng phải thì cây sáo của bạn khả năng còn cao hơn cả tần số 445Hz.
Như vậy có thể xác định được cây sáo của bạn cao hơn so với beat nhạc và nhiều nhạc cụ điện tử khác rồi.
Nhưng đừng buồn vội. Mặc dù sáo của bạn cao hơn 445Hz, mình sẽ hướng dẫn cho bạn cách sửa — các bạn chịu khó xem tiếp ở phần sau.
Vì tới đây ta phải nhường chỗ cho các bạn có sáo bị thấp hơn rồi, nghĩa là kim dao động lùi về phía vạch đỏ.
Trường hợp 2: âm thanh cây sáo của bạn không nằm trong khoảng vàng và dao động về phía khoảng màu đỏ
Khi click vào dấu –, tần số đo sẽ giảm 1Hz còn 439Hz.
Ta đo trong khoảng 439Hz. Các bạn tiếp tục thổi nốt Đô — kim dao động trong khoảng vàng là OK. Nếu vẫn thấp hơn khoảng vàng, ta click tiếp dấu –.
Lần này đo âm sáo ở 438Hz. Các bạn tiếp tục thổi nốt Đô — kim dao động trong khoảng vàng: vẫn OK. Nếu vẫn thấp hơn khoảng vàng thì… thôi, không phải test nữa.
Cây sáo của bạn hơi thấp so với beat và nhiều nhạc cụ điện tử, piano.
Đừng vội lo lắng, ta sẽ có cách sửa nhanh.
Cách chỉnh sửa cho sáo cao hơn 445Hz, cao hơn beat nhạc
- Úp môi hay úp sáo lại một chút, hướng lỗ thổi cây sáo vào bên trong — âm sáo sẽ thấp hơn. Sau đó các bạn làm lại các bước test.
- Nếu sau khi úp môi, úp sáo lại rồi mà ở 442Hz – 443Hz kim dao động trong khoảng vàng thì vẫn có thể chấp nhận được.
Cách chỉnh sửa cho sáo thấp hơn 437Hz, 438Hz, thấp hơn beat nhạc
- Ngửa môi hay ngửa sáo ra một chút, hướng lỗ thổi cây sáo ra ngoài — âm sáo sẽ cao hơn. Sau đó các bạn làm lại các bước test.
- Nếu sau khi ngửa môi, ngửa sáo rồi mà test ở 439Hz, 440Hz kim dao động trong khoảng vàng thì vẫn có thể chấp nhận được.
- Sáo thấp sẽ sửa dễ hơn: chỉ cần khoét lỗ thổi to ra chút, hướng về phía lỗ bấm là fix được. Âm sáo sẽ cao dần đều ở hầu hết các nốt.
Đừng vội buồn nếu sau các bước này cây sáo của bạn vẫn chưa ở mức cho phép. Các bạn hãy xem tiếp phần dưới đây.
Những Yếu Tố Quan Trọng Khi Đo Âm Sáo Trên Các App Tuner
Yếu Tố Thời Tiết
Với điều kiện tùy từng mùa: mùa hè thời tiết nóng, cây sáo của chúng ta thường sẽ cao lên rất nhiều.
Vì vậy khi test sáo vào mùa hè, nếu sáo quá cao thì các bạn đừng vội vứt nó đi.
Sang mùa đông, cây sáo của bạn khả năng lại cực chuẩn âm. Test lại từng bước, nếu may mắn nó lại nằm trong vùng vàng rất đẹp.
Mình có cây sáo tủ gắn bó gần 30 năm. Cứ sang mùa hè, thời tiết nóng là khi đo âm sáo nó vống lên tầm 445Hz tới 450Hz.
Nên mình thường phải úp môi lại, hoặc chuyển sang cây sáo khác — để cây sáo tủ này chờ sang mùa đông lại sử dụng bình thường. Khi đó âm đo sẽ trong khoảng 441Hz – 442Hz. Như vậy là OK.
Còn đối với những bạn có sáo thấp, mùa hè lôi ra test thì âm sẽ cao lên trông thấy. Tuy nhiên nếu thời tiết nóng mà sáo vẫn thấp thì các bạn vẫn hoàn toàn sửa được — sáo thấp như mình nói là sửa được dễ dàng.
Một lưu ý nhỏ nhưng rất hay bị bỏ qua: cùng một lý do vật lý ấy, cây sáo mới lấy ra khi còn nguội sẽ đo thấp hơn cây sáo đã thổi được vài phút. Vì vậy hãy thổi cho sáo ấm lên rồi mới đo — đo lúc sáo còn lạnh, kết quả gần như chắc chắn thấp hơn thực tế lúc bạn chơi.
Yếu Tố Con Người
Yếu tố này rất nhiều bạn gặp phải. Bản thân cây sáo đó có khi rất chuẩn.
Nhưng gặp phải bạn thổi quá úp môi thì vô tình âm sáo lại thấp hơn nhiều.
Ngược lại, khi gặp phải người chơi quá ngửa môi, ngửa sáo ra thì làm cho âm sáo cao lên, chênh phô hơn so với beat.
Thường những bạn úp môi, úp sáo là những bạn mới tập, mới chơi được một thời gian, tự tập tự học qua YouTube nên không có ai chỉnh sửa, uốn nắn.
1 phút dành cho quảng cáo: các bạn mua sáo tại hocthoisao.com sẽ được tặng ngay đủ 3 khóa học online — Khóa học thổi sáo cho người mới bắt đầu, Khóa Nhạc Trẻ và Khóa Nhạc Lý Cơ Bản. Ở đó mình hướng dẫn rất kỹ, rất tỉ mỉ để các bạn không bị mắc những lỗi trên.
Yếu Tố Tâm Lý Khi Test Sáo
Đây cũng là yếu tố thuộc về con người. Và mình cũng gặp rất nhiều trường hợp.
Yếu tố này mình thấy là gặp nhiều nhất, điển hình nhất trong các thể loại… test sáo.
Đang yên lành các bạn chơi rất hợp beat, chuẩn beat, chơi rất hay.
Nhưng tới một ngày đẹp trời, các bạn mang app Tuner ra test. Âm sáo lên quá cao, hơn cả 445Hz.
Vì khi test sáo, đa số chúng ta thổi rất mạnh, ngồi thẳng ngay ngắn — khác hẳn so với lúc chơi vào bài. Nên thường âm test sẽ cao hơn nhiều so với âm sáo khi biểu diễn.
Đa số các bạn thổi mạnh, thổi to để test nên khả năng rất cao là âm sáo sẽ bị đội lên.
10 bạn test thì mình gặp phải 9 bạn có hiện tượng trên — kể cả các bạn bán sáo, làm sáo.
Các bạn phải hiểu rằng khi chơi một bản nhạc, lúc đó luồng hơi thổi ra mới là tự nhiên nhất, chuẩn nhất của mình.
Vì vậy nhiều bạn đến nhà, hay đến shop sáo của mình mua, mình đều bắt các bạn chơi hẳn một bài sáo — để mình chọn cho các bạn cây sáo tốt nhất, là như vậy.
5 Lỗi Hay Gặp Nhất Khi Test Sáo Bằng Tuner
Gom lại những gì mình đã nói ở trên, đây là năm lỗi khiến kết quả đo sai lệch — và cũng là lý do nhiều bạn kết luận oan cho cây sáo của mình:
- Thổi mạnh hơn bình thường. Test kiểu “lấy sức” thì âm luôn cao hơn thực tế lúc chơi.
- Chỉ đo đúng một nốt. Phải đo nhiều nốt trải đều lên xuống mới thấy được cây sáo có đều không.
- Đo lúc sáo còn nguội. Thổi cho ấm rồi hẵng đo.
- Quên tính mùa. Cùng cây sáo, mùa hè và mùa đông cho hai kết quả khác nhau.
- Đo sát micro hoặc trong phòng ồn. Để điện thoại cách khoảng một cánh tay, phòng yên tĩnh.
Chọn Sáo Trúc Chuẩn Âm Phù Hợp Để Chơi Theo Từng Mùa
Như đã nói ở trên, mùa hè hoặc những nơi có khí hậu nóng thì sáo thường cao lên; còn mùa đông hoặc những nơi thời tiết lạnh thì sáo sẽ thấp xuống tương đối nhiều.
Khi bán sáo và gửi ship cho các bạn, mình có thói quen là xem địa chỉ bạn đó ở đâu, thời tiết khí hậu ra sao, để chọn sáo cho phù hợp nhất.
- Nếu trong Nam, ta sẽ chọn cây tầm 440Hz – 441Hz (đo ở khí hậu miền Bắc).
- Còn các bạn ở ngoài Bắc, mình sẽ chọn sáo cao hơn một chút, trong khoảng 442Hz – 443Hz, để đề phòng mùa đông sáo các bạn sẽ xuống thấp quá không chơi được.
Thực tế mình có tới vài bộ sáo để chơi theo từng mùa, tùy theo điều kiện thời tiết.
Ở ngoài Bắc, nếu các bạn có điều kiện thì nên sắm cho mình hai bộ sáo: một bộ mùa hè và một bộ mùa đông. Dù có lạnh đến mấy ta cũng luôn có một bộ nằm trong khoảng 440Hz – 442Hz.
Nếu được như vậy thì quá là tuyệt vời phải không các bạn?
Chọn Sáo Chuẩn Âm Phù Hợp Để Chơi Từng Thể Loại Nhạc
Theo kinh nghiệm biểu diễn của mình, khi chơi từng thể loại nhạc, các bạn cũng nên chọn sáo sao cho phù hợp. Nôm na có thể ngắn gọn như sau:
Nhạc mới, nhạc nhẹ, nhạc trẻ, nhạc Hoa, Nhật, Hàn, Pop Rock UK — nên sử dụng sáo theo tần số mặc định 440Hz, chuẩn thế giới
Như bài Love Is Gone của Slander ft. Dylan Matthews, mình đã sử dụng tiêu và sáo ở 441Hz trên nền nhạc 440Hz.
Do sở thích của mình là chơi cao hơn 1Hz để cảm giác tiếng sáo sáng hơn.
Nhạc dân ca, quê hương, trữ tình, nhạc vàng, bolero… mang tính chất vùng miền — nên chọn sáo cao hơn một chút, tầm 442Hz – 443Hz tùy theo từng thể loại
Ví dụ như trong nhạc Chèo: nếu để ý kỹ, cây sáo của các nghệ nhân, nghệ sĩ sáo Chèo thường được làm ở mức trên 443Hz, nhiều nốt được đo tới 450Hz để hợp với phong cách nhạc Chèo.
Một điều quan trọng: khi chơi những bài bản quê hương, dân ca, ta thường phải rung sâu — mà nốt được rung thường cao hơn mặc định gần nửa cung.
Vì vậy nếu các bạn chơi nhạc dân ca, quê hương trên cây sáo 440Hz thì tất nhiên sẽ không phù hợp, sẽ không hay và truyền cảm bằng cây sáo cao hơn một chút.
Bảng tra nhanh
| Trường hợp | Tần số nên chọn |
|---|---|
| Nhạc trẻ, nhạc Hoa, Nhật, Hàn, Pop Rock, chơi theo beat | 440Hz |
| Dân ca, quê hương, trữ tình, bolero | 442 – 443Hz |
| Nhạc Chèo | Trên 443Hz |
| Dàn nhạc giao hưởng | 442Hz |
| Người chơi ở miền Nam | 440 – 441Hz |
| Người chơi ở miền Bắc (tính cả mùa đông) | 442 – 443Hz |
Lời Kết
Phải nói gần 100% beat trên mạng đều ở chuẩn 440Hz. Chính vì vậy 440Hz là tần số chuẩn nhất.
Một số bạn nói beat trên mạng ở 442Hz hay 445Hz là hiểu chưa đúng. Nhạc điện tử, keyboard, đàn organ, nhạc số, hộp tiếng ảo khi làm beat đều ở tần số 440Hz.
Nếu các bạn vô tình thấy được beat cao hơn bình thường — ví dụ như bài Neo Đậu Bến Quê của mình — thì đó là do mình chỉnh beat lên cao 450Hz để hợp với cây sáo tủ, chính cây sáo mà mình nhắc ở trên.
Thời tiết hôm đó rất nóng, sáo của mình âm cao vống lên, chính vì vậy mình đã chỉnh beat lên cao một chút cho hợp với sáo.
Nhiều bạn mang beat đó ra để đo, để kiểm tra thì thật là một sai lầm lớn.
Tùy từng thể loại nhạc mà chúng ta sẽ chọn sáo theo từng tần số khác nhau.
Lưu ý mỗi lần test, các bạn nên đo nhiều nốt khác nhau để có cái nhìn tổng quát nhất cho cây sáo của mình.
Phương pháp trên không áp dụng cho những cây sáo chợ, dạng nốt này cao nốt kia thấp, không đồng đều 😀
Để chọn được cây sáo chuẩn nhất, mời các bạn xem tiếp 😉
Câu Hỏi Thường Gặp Về Sáo Chuẩn Âm
Sáo chuẩn âm là gì?
Là cây sáo có cao độ các nốt đúng và đều so với tần số chuẩn, khi ghép với beat hay nhạc cụ khác thì không bị chênh phô. Với sáo trúc Việt Nam, khoảng đo chấp nhận được là 438Hz – 445Hz.
Sáo bao nhiêu Hz là chuẩn?
440Hz là tần số chuẩn quốc tế và cũng là tần số của gần như toàn bộ beat trên mạng. Tuy nhiên tùy thể loại và vùng miền, cây sáo trong khoảng 438Hz – 445Hz đều dùng tốt.
Sáo bị cao hoặc thấp có sửa được không?
Được. Sáo cao thì úp môi lại một chút; sáo thấp thì ngửa sáo ra, hoặc khoét lỗ thổi to hơn một chút về phía lỗ bấm.
Vì sao cùng cây sáo mà mỗi lần đo ra một kết quả?
Vì lực thổi, nhiệt độ, độ ấm của cây sáo và cả tâm lý lúc test đều ảnh hưởng tới cao độ. Hãy đo lúc thổi tự nhiên như đang chơi một bài quen thuộc.
Mua Sáo Trúc Chuẩn Âm Ở Đâu? Ở Đây Nha 😀
